Songtekst
Marko skače, Marko skače po zeleni trati, aj, aj, ajajaj, po zeleni trati.
#V roki nosi, v roki nosi sedem žoltih zlatih, aj, aj, ajajaj, sedem žoltih zlatih.
#Nederlandse vertaling
Marko springt, Marko springt over de groene weide, aj, aj, ajajaj, over de groene weide. In zijn hand draagt hij, in zijn hand draagt hij zeven gele gouden munten, aj, aj, ajajaj, zeven gele gouden munten.
#Marko skače in het kort
- Land van herkomst
- 🇸🇮 Slovenië
- Gezongen in
- Sloveens
- Tekst van
- Traditioneel
- Eerste vermelding
- voor het eerst opgetekend in de jaren 1830 (Stanko Vraz, gepubliceerd 1839); fonograafopname in Tišina, 1898
- Geschikt voor leeftijd
- 3–9
- Stemming
- dansliedje, speels, traditioneel
- Laatst bijgewerkt
- 24 juli 2026
Zo zing je het
- Vorm een kring met de handen in elkaar, met één kind — Marko — in het midden.
- Tijdens de gezongen regels loopt of huppelt de kring rond, terwijl Marko op zijn plaats springt.
- Bij “aj, aj, ajajaj” steekt iedereen de gevouwen handen hoog de lucht in.
- Aan het eind van het couplet kiest Marko iemand om mee van plaats te ruilen, en het liedje begint opnieuw.
Betekenis en herkomst
Sloveense kinderliedjes zijn meestal kort en lijfelijk en rondom een kring gebouwd, en dit lijkt daar een helder voorbeeld van: twee coupletten, een refrein van klanken zonder betekenis, en een spel dat kinderen tegelijk met de woorden leren. Maar die twee coupletten zijn maar het begin van een veel langer lied.
In Prekmurje, waar het vandaan komt, is “Marko skače” een vrijersballade. Marko springt over de weide met zeven gouden munten in zijn hand, en de munten zijn om een bruid te betalen; hij trekt over negen en tien bruggen om haar te vinden, vraagt haar moeder om haar — “geef haar aan ons, onze lieve moeder” — en wordt afgewezen: “je bent oud en bebaard”. In een versie uit Beltinci sluit de moeder haar dochter liever op in een kist en laat ze haar door muizen en ratten opeten. Kleuterscholen zingen het begin en houden op, en zo werd een vrijerslied over een ouder wordende aanbidder een spel voor vierjarigen; de dialectologe Tjaša Jakop, die de optekeningen van het lied vergeleek, merkt op dat de tekst van dorp tot dorp nauwelijks is veranderd, maar dat het lied van vrijerslied kinderlied is geworden.
Het is ook een van de best gedocumenteerde Sloveense volksliedjes. Stanko Vraz tekende het op in de jaren 1830 en publiceerde het in 1839; Karel Štrekelj nam het op in zijn grote verzameling; in 1898 nam de Hongaarse folklorist Béla Vikár twee zangers uit Tišina op wasrollen op die nu in Boedapest liggen, bij de vroegste opnamen van Sloveense volksmuziek; en in 1909 drukte de taalkundige Avgust Pavel een fonetische transcriptie uit Bratonci af, met de aantekening dat de mensen daar “Marki” werden genoemd omdat zovelen van hen Marko heetten. Een andere identiteit geeft het lied hem niet.
Eén woord markeert de afstand tussen het lied en het klaslokaal. Kinderen zingen žoltih, een oud woord voor “geel” dat het standaardwoordenboek nu als verouderd markeert; maar Prekmurje zingt seden žuti zlati, in dialect, en žoltih is de gladgestreken vorm die gedrukte liedbundels ervoor in de plaats hebben gezet. Al die kleine verandering vertelt het verhaal van het lied: een dialectballade uit het uiterste oosten van Slovenië, op weg naar elke kleuterschool in het land gladgestreken tot standaard-Sloveens.
Veelgestelde vragen
- Wat betekent “Marko skače”?
- “Marko springt” of “Marko huppelt”. In het eerste couplet springt hij over een groene weide; in het tweede draagt hij zeven gouden munten in zijn hand. Dat zijn de twee coupletten die kinderen zingen, maar het volledige lied uit Prekmurje gaat verder: de munten zijn om een bruid te betalen, Marko trekt over negen en tien bruggen om haar te vragen, en haar moeder wijst hem af — “je bent oud en bebaard”.
- Wie is de Marko uit het liedje?
- Het liedje zegt het nooit — geen achternaam, geen titel. In de volledige ballade is hij gewoon een jonge man met geld die in een ver land een bruid gaat vragen, en voor de kinderen die het zingen is hij degene die midden in de kring staat. De taalkundige Avgust Pavel, die het lied in 1909 in Bratonci optekende, noteerde dat de mensen uit die streek “Marki” werden genoemd omdat om de andere man Marko heette, en vermoedde dat de ballade daar was ontstaan. Geen van de geraadpleegde bronnen brengt hem in verband met de epische held Kraljevič Marko.
- Waarom zegt het liedje “žoltih” en niet “rumenih”?
- “Žolt” is een oud woord voor “geel”: het Sloveense standaardwoordenboek (SSKJ) markeert het als verouderd en verklaart het met “rumen”. In Prekmurje wordt het lied eigenlijk in dialect gezongen — “seden žuti zlati” — en “žoltih” is de gestandaardiseerde vorm die gedrukte liedbundels in de plaats zetten, zoals de dialectologe Tjaša Jakop opmerkt in haar studie uit 2021 over de optekeningen van het lied.
- Hoe oud is “Marko skače”?
- Het werd voor het eerst opgetekend in de jaren 1830 door Stanko Vraz, die het in 1839 publiceerde; Karel Štrekelj drukte het later af als nr. 5443 van zijn “Slovenske narodne pesmi”. In 1898 nam de Hongaarse etnomusicoloog Béla Vikár het op wasrol op in het dorp Tišina, gezongen door Anuška Horvat en Ferenc Džuban — een van de eerste opnamen van Sloveense volksmuziek, nu bewaard in het Etnografisch Museum in Boedapest — en in 1909 publiceerde Avgust Pavel een fonetische transcriptie uit Bratonci.
- Is “Marko skače” ook een dans?
- Het wordt nu als kringspel gezongen op kleuterscholen en in de eerste schooljaren; een Sloveens schoolwerkblad over het lied zegt dat het oorspronkelijk bij het dansen werd gezongen, met handgeklap, in Prekmurje, in de Hongaarse streek Porabje en langs de Kroatisch-Sloveense grens. Het springen in de tekst is bedoeld om echt te doen.
Bronnen
- Tjaša Jakop, "Prekmurske ljudske pesmi v glasoslovni razpravi Avgusta Pavla (1909)", Traditiones 50/2 (2021), 79–93 — ZRC SAZU
- OŠ Šoštanj — school worksheet "Ljudska pesem: Marko skače" (full Prekmurje text; sung at dances)
- Fran / SSKJ² — "žolt": star. rumen
- Slovenske narodne pesmi — Marko skače (recording by Moški pevski zbor Slava Klavora)
