Sinterklaas Kapoentje

Dit piepkleine liedje staat in het hart van een van de warmste Nederlandse tradities. In de sinterklaastijd zetten kinderen hun schoen — bij de haard of bij de achterdeur — in de hoop dat Sinterklaas er ’s nachts iets lekkers in laat vallen. “Sinterklaas Kapoentje” is de beleefde kleine afspraak die daarbij hoort: gooi eens wat in mijn schoentje, gooi eens wat in mijn laarsje, en dank u wel, lieve Sint. In vier korte regels vangt het de hele heerlijke verwachting van dat gebruik.

Het is echt oud. Het stond al in 1851 in druk, in het tijdschrift De Navorscher, en het werd waarschijnlijk al veel langer gezongen. Het rare woord kapoentje houdt de gemoederen precies zo lang bezig. Het Genootschap Onze Taal geeft drie verklaringen: een kapoen was oorspronkelijk een gesneden haan — en ook een gecastreerde man, wat sommigen in verband brengen met de celibataire bisschop; het woord diende eeuwenlang als scheldwoord voor een schurk of bandiet en verzwakte langzaam tot het in Vlaanderen een liefkozende naam voor een ondeugend kind werd; en een figuur van negentiende-eeuwse spotprenten, Klaas Kapoen, heeft de Sint misschien zijn bijnaam geleend. Voor kinderen doet dat allemaal niet ter zake: voor hen is het liedje gewoon de toverspreuk die je over een lege schoen uitspreekt, en het plezier zit hem erin dat je de volgende ochtend ontdekt dat het gewerkt heeft.