Songtekst
Jack and Jill went up a hill, To fetch a pail of water; Jack fell down and broke his crown, And Jill came tumbling after.
#Nederlandse vertaling
Jack en Jill gingen de heuvel op om een emmer water te halen; Jack viel neer en bezeerde zijn kruin, en Jill kwam achter hem aan gebuiteld.
#Jack and Jill in het kort
- Land van herkomst
- 🇬🇧 Verenigd Koninkrijk
- Gezongen in
- Engels
- Tekst van
- Traditioneel
- Eerste vermelding
- rond 1765
- Geschikt voor leeftijd
- 2–7
- Stemming
- speels, traditioneel
- Laatst bijgewerkt
- 27 augustus 2026
Betekenis en herkomst
Vier regels, één kleine ramp: twee kinderen gaan een heuvel op om water te halen en komen er een stuk sneller vanaf dan ze erop klommen. Het rijmpje is sinds ongeveer 1765 in druk, en de buitelende tweede helft — Jack die zijn kruin bezeert, Jill die achter hem aan rolt — is het deel dat elk kind onthoudt, meestal met zichtbaar plezier.
Zoals de meeste beroemde rijmpjes heeft ook dit grootse verklaringen aangetrokken. Jack en Jill zouden figuren uit een IJslandse mythe zijn, twee koninklijke ambtenaren die in 1510 werden terechtgesteld, of een grap over koning Karel I en een belasting op de drankmaten “jack” en “gill”. Ze lopen allemaal tegen hetzelfde voor de hand liggende probleem aan: bijna al deze lezingen werden pas bedacht toen het rijmpje al gedrukt was, en geen ervan valt te bewijzen.
Het eenvoudigste antwoord is misschien het beste. De historicus Edward A. Martin opperde dat water gemakkelijk kon worden gehaald uit dauwvijvers die op heuveltoppen lagen — in dat geval waren een jongen en een meisje die met een emmer de heuvel op sjouwen gewoon het beeld van een alledaags karweitje, een karweitje dat minstens één keer eindigde met een omgevallen emmer en twee builen.
Veelgestelde vragen
- Hoe oud is “Jack and Jill”?
- De oudst bekende versie stamt uit ongeveer 1765, uit een herdruk van John Newbery's “Mother Goose's Melody”. Het eerste couplet, dat iedereen kent, is het origineel; de latere coupletten over azijn en pakpapier zijn er pas naderhand bij gekomen.
- Gaat het rijmpje over koning Karel I, of over een onthoofding?
- Dat zijn maar twee van de vele theorieën — andere leggen een verband met een IJslandse mythe, met twee mannen die in 1510 werden terechtgesteld, of met een belasting op vloeistofmaten — maar ze ontstonden vrijwel allemaal pas nadat het rijmpje al gedrukt was, en voor geen enkele bestaat bewijs.
- Waarom zouden kinderen bergop water gaan halen?
- Het klinkt vreemd, maar dat hoeft het niet te zijn. De historicus Edward A. Martin opperde een nuchterder verklaring: water kon gemakkelijk worden gehaald uit dauwvijvers, die op heuveltoppen lagen. Als dat klopt, zijn twee kinderen die met een emmer de heuvel op klimmen gewoon een tafereel uit het alledaagse plattelandsleven — maar ook dat is een veronderstelling, geen bewezen feit.
