Sakura Sakuraさくらさくら

Het hele lied is één blik uit het raam in de lente. Er is geen verhaal, geen personage en er gebeurt niets — er is alleen iemand die naar kersenbloesem kijkt, zo dicht dat hij niet kan uitmaken waar de bloesem ophoudt en de wolken beginnen, en die dat zegt.

Het is niet eeuwenoud, en het begon niet als een boerenlied. Het was een populaire stadsmelodie uit de Edo-periode, in 1888 voor het eerst gedrukt in de Verzameling Japanse kotomuziek van de Muziekacademie van Tokio — een boek met stukken voor de koto, de lange dertiensnarige citer die plat op de grond wordt bespeeld; beginners op de koto leren het nog altijd als een van de eerste stukken. (Er bestaat ook een apart kotostuk uit de Edo-periode met de titel Saita sakura, en volgens één theorie ontstond deze melodie als parodie daarop.) Wat als kotostuk was gedrukt, bleek de meest herkenbare melodie van Japan te worden. De tekst die vandaag gezongen wordt, kwam in 1941 vast te liggen in een liedboek van het ministerie van Onderwijs, waar de oudere tekst — die begint met yayoi no sora wa, “de maartse hemel” — op de tweede plaats kwam; hij is af en toe nog te horen.

De ongewone klank berust niet op verbeelding. De melodie gebruikt de in-toonladder, een vijftonige Japanse toonladder die is opgebouwd uit nauwe halvetoonsafstanden die in een westerse majeur- of mineurtoonsoort niet voorkomen. Daarom hoort een luisteraar die met Europese muziek is opgegroeid al binnen een noot of drie dat dit onmiskenbaar Japans is, en daarom duikt het in film en televisie zo vaak op als muzikale afkorting voor Japan.

Voor kinderen is het een seizoenslied, verbonden aan een paar weken van het jaar. De bloesem komt, het lied komt tevoorschijn, de blaadjes vallen, en het lied wordt weggelegd tot de volgende lente — en dat is voor een groot deel de reden dat het zo goed blijft hangen. Een lied dat je maar twee weken kunt zingen, houdt zijn gelegenheid levenslang aan zich vast.