Das ist der Daumen

Dit is de Duitse neef van “This Little Piggy” — een rijmpje dat niet op de tenen maar op de vingers wordt gespeeld. Je neemt de hand van het kind en raakt elke vinger aan terwijl je hem benoemt: de duim schudt de pruimen uit de boom, de volgende raapt ze op, de volgende draagt ze naar huis, en de kleinste vinger, die als laatste komt, eet vrolijk de hele oogst op. In vijf korte regels maakt een kind kennis met alle vijf de vingers en meteen ook met een grapje.

Het is echt oud en heeft geen enkele auteur — een rijmpje dat mondeling is doorgegeven, vooral in Thüringen. Een versie stond al in 1891 gedrukt in de Kasseler Kinderliedchen, en volkskundigen hebben veel plaatselijke varianten verzameld: in de hoofdtekst van het archief is de kleinste vinger een “Schelm” (een kleine deugniet), elders een “Spitzbube” (een rakker) of, per streek, een “Binkes”, “Wacker”, “Wex”, “Krüppel” of “Klenkes”, en in een versie uit Macht auf das Tor (1905) rent hij naar moeder om te klikken in plaats van de pruimen op te eten. De archieftekst heeft der liest sie auf en der kleine Schelm; de hier gegeven bewoording, met hebt en gewoon der Kleine, is die welke tegenwoordig het vaakst wordt gedrukt.

Wat het levend houdt, is zijn bruikbaarheid. Bijna elke cultuur heeft een rijmpje dat de vingers of tenen één voor één afgaat, omdat het zo’n natuurlijke manier is om de aandacht van een baby vast te houden en tegelijk tellen en lichaamsdelen te leren. Het Duitse antwoord is dit kleine boomgaardverhaal — vijf vingers, een boom vol pruimen en een gulzig pinkje aan het eind.