Au Clair de la Lune

Weinig kinderliedjes dragen zo’n opmerkelijk geheim met zich mee. “Au clair de la lune” is een op het oog doodgewoon Frans volksliedje uit de achttiende eeuw — een klein maanverlicht tafereel waarin de zanger aanklopt bij een vriend die Pierrot heet, om een pen te lenen omdat zijn kaars is uitgegaan en hij geen vuur heeft om haar weer aan te steken. Niemand weet wie het schreef; het dook in 1820 gewoon in druk op en wordt sindsdien gezongen, vaak langzaam, als slaapliedje.

Zijn roem berust op één buitengewoon feit. Op 9 april 1860 — zeventien jaar voordat Edison zijn fonograaf bouwde — nam de Fransman Édouard-Léon Scott de Martinville met een apparaat dat fonautograaf heette op hoe iemand de eerste maten zong, op een met roet zwartgemaakt vel. Afspelen kon hij de opname niet; hij tekende het geluid alleen als een kronkellijn. Maar in 2008 zetten onderzoekers die kronkellijn om in hoorbaar geluid, en zo werd een flard van dit kinderliedje de oudste herkenbare opname van een menselijke stem in de geschiedenis.

Er schuilt zelfs een klein geleerd voetnootje in de woorden. Sommigen menen dat de regel prête-moi ta plume (“leen mij je pen”) ooit prête-moi ta lume luidde — met een oud woord voor licht of lamp — wat veel beter past bij het thema van het gedoofde vlammetje. Pen of licht, het blijft iets kleins en teders: een verzoek aan een buurman in een donkere nacht, dat de wereld toevallig voor altijd heeft bewaard.